Παρασκευή, 23 Φεβρουαρίου 2018

Στον Επόμενο Τόνο Η Ώρα Θα Είναι ‘Δύο Λεπτά Πριν Την Καταστροφή’

Το ρολόι της αποκάλυψης -ή αλλιώς Doomsday Clock- στις 25 Ιανουαρίου κούνησε για ακόμη μια φορά τους λεπτοδείκτες του, απέχοντας πλέον μόλις 2 λεπτά απ’ τα μεσάνυχτα (Reynolds, 2018). Αυτό το “σημείο αναπνοής” έχει καταγραφεί ξανά μονάχα μια φορά, το 1953, κατά το οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής όχι μόνο εφηύραν τις βόμβες υδρογόνου, αλλά προσχώρησαν και στην πρώτη δοκιμή τους, εξολοθρεύοντας μια ολόκληρη νησίδα του Ειρηνικού ωκεανού. Εννέα μήνες αργότερα, το αντίπαλο στρατόπεδο των Ρώσων ανταποκρίθηκε σε αυτή την πρόκληση, κάνοντας εξίσου την πρώτη πετυχημένη δοκιμή. «Οι δείκτες του ρολογιού της αποκάλυψης έχουν κινηθεί ξανά. Απομένουν μονάχα λίγες ταλαντώσεις του εκκρεμούς και, από την Μόσχα μέχρι το Σικάγο, ατομικές εκρήξεις θα σημάνουν τα μεσάνυχτα για τον Δυτικό πολιτισμό»,
ανακοινώνουν οι επιστήμονες του Bulletin of the Atomic Scientists το ίδιο κιόλας βράδυ, κάνοντας εμφανές το πόσο κοντά στην καταστροφή βρίσκεται ο κόσμος μας (Bulletin of the Atomic Scientists, 2018). Τι είναι, όμως, το ρολόι της αποκάλυψης, ποιος οφείλεται γι’ αυτό, και πόσο αξιόλογο μπορεί να θεωρηθεί;

Τί Είναι Το Ρολόι Της Αποκάλυψης;
Το ρολόι της αποκάλυψης δημιουργήθηκε το 1947 από το επιστημονικό συμβούλιο του Bulletin of the Atomic Scientists, θέλοντας να δώσει μια απάντηση στην πυρηνική απειλή που ελόχευε στην υφήλιο. Πιο συγκεκριμένα, η ομάδα αυτή των πυρηνικών επιστημόνων εφηύρε ένα ρολόι το οποίο, ανάλογα με την διεθνή γεωπολιτική σκηνή και την επικινδυνότητά της, κινείται πιο κοντά ή πιο μακριά απ’ τα μεσάνυχτα. Η ώρα 12 του Doomsday Clock σηματοδοτεί την καταστροφή της γης, όπως την γνωρίζουμε εμείς μέχρι σήμερα, ενώ οι παράγοντες που το καθορίζουν αυτό είναι κυρίως οι παγκόσμιες πυρηνικές απειλές, η κλιματική αλλαγή και οι τεχνολογικές αλλαγές – με τα ενδεχόμενα κυβερνοπολέμου, εκτός των άλλων. Οι επιστήμονες, βέβαια, έχουν καταστήσει σαφές πως πρόκειται για ένα συμβολικό δημιούργημα, το οποίο σκοπό έχει να προειδοποιήσει τον κόσμο και όχι να “μαντέψει” τον Αρμαγεδδώνα. Όσο πιο κοντά κινούμαστε σε ένα πυρηνικό ολοκαύτωμα ή επιδείνωση της κλιματικής αλλαγής, τόσο πιο κοντά αντίστοιχα κινείται και ο δείκτης του ρολογιού στα μεσάνυχτα. Κατά τον ίδιο τρόπο το ρολόι μπορεί, ασφαλώς, να απομακρυνθεί και από αυτά – γεγονός το οποίο έχει πραγματοποιηθεί ήδη 8 φορές, με μεγαλύτερη αυτή του 1991 και την απόσταση 17 ολόκληρων λεπτών απ’ την στιγμή της “καταστροφής” (Bulletin of the Atomic Scientists, 2018). Θέλοντας να γίνει περισσότερο κατανοητή αυτή η χρονική απόσταση, μάλιστα, αναφέρεται πως το προαναφερθέν έτος σηματοδοτεί το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και την μείωση των πυρηνικών δυνάμεων υπό την κατοχή των δύο μεγάλων παιχτών στην διεθνή σκακιέρα, με την υπογραφή της συνθήκης START I (Bulletin of the Atomic Scientists, 2018). Αυτή προέβλεπε τον περιορισμό των ενεργών πυρηνικών κεφαλών σε 1.700 μέχρι το 2012, τόσο από την πλευρά της Ρωσίας όσο και των ΗΠΑ (NTI, 2011).



Τί Μας Οδήγησε Τόσο Κοντά Στα Μεσάνυχτα;
Είναι η δεύτερη φορά μετά την εκλογή του Αμερικανού προέδρου Donald Trump όπου το ρολόι πλησιάζει τα μεσάνυχτα. Ήδη από την εκλογή του το 2017 υπήρξε η πρώτη μετακίνηση του δείκτη, μειώνοντας τα τρία λεπτά σε δυόμιση, ενώ στις 25 Ιανουαρίου ολοκληρώθηκε μισό λεπτό ακόμα. Όπως αναφέρει στην επίσημη ανακοίνωσή του και ο οργανισμός Bulletin of the Atomic Scientists, «Το 2017 οι παγκόσμιοι ηγέτες απέτυχαν να ανταποκριθούν επαρκώς στους επικείμενους κινδύνους ενός πυρηνικού πολέμου και της κλιματικής αλλαγής, θέτοντας την κατάσταση της παγκόσμιας ασφάλειας σε μεγαλύτερο κίνδυνο απ’ ότι ήταν έναν χρόνο νωρίτερα – και στο ίδιο επίπεδο κινδύνου με την περίοδο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.» (Mecklin, 2018)

Όσον αφορά στον πυρηνικό κίνδυνο, πρωταγωνιστικό ρόλο κατέχει η Βόρεια Κορέα, με τον ηγέτη της, Kim Jong-Un, να διενεργεί πολλαπλές πυρηνικές δοκιμές, έχοντας στόχο τις ΗΠΑ (Mecklin, 2018). Ο κίνδυνος, βέβαια, δεν περιορίστηκε στις δοκιμές αλλά και στις ρητορικές μίσους που ασκήθηκαν απ’ τον βορειοκορεάτη, μαζί με συνεχείς απειλές προς το πρόσωπο του μεγάλου του αντιπάλου, Donald Trump. Φυσικά, δεν θα μπορούσε το ρολόι της αποκάλυψης να φτάσει τόσο κοντά στα μεσάνυχτα μόνο με την “βοήθεια” του Kim Jong-Un. Ο κίνδυνος των πυρηνικών δυνάμεων συναποτελείται από διάφορες υπαρκτές εντάσεις ανά τον κόσμο (Mecklin, 2018) όπως είναι για παράδειγμα αυτή των ΗΠΑ με την Ρωσία στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, η εκρηκτική κατάσταση στη Νότια Σινική θάλασσα (Herman, 2018), ο ανταγωνισμός της Ινδίας και του Πακιστάν, καθώς και η κατάσταση στην Μέση Ανατολή – με το ‘nuclear deal’ του Ιράν να βρίσκεται τον αέρα.

Στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής, μπορεί ο κίνδυνος να μην είναι ακόμα στα τελειωτικά του στάδια, όμως σίγουρα απαιτείται άμεση προσοχή. Οι παγκόσμιες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα βρίσκονται ακόμα σε επιζήμια για τον πλανήτη επίπεδα -με κίνδυνο την υπερβολική άνοδο της θερμοκρασίας μεταξύ των άλλων-, ενώ τα ίδια τα κράτη έχουν αποτύχει ολοκληρωτικά να αντιμετωπίσουν το ζήτημα (Mecklin, 2018). Η μόνη, ίσως, η οποία θέτει ως προτεραιότητα την περιβαλλοντική πολιτική, και η οποία προσπαθεί να κινηθεί στην πράσινη ανάπτυξη με μεγάλους ρυθμούς είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί, φαίνεται πως αποτελεί ένα απ’ τα πιο “πράσινα” σημεία του πλανήτη στην παρούσα κατάσταση, προσπαθώντας όχι μόνο να δώσει το κίνητρο και τις κατευθυντήριες γραμμές στα κράτη-μέλη της, αλλά και στον υπόλοιπο πλανήτη. Από την άλλη πλευρά, ο Donald Trump αποτελεί έναν ακόμα σημαντικό αρνητικό παράγοντα και σε συνάρτηση με την κλιματική αλλαγή. Παρά την ένταξη των ΗΠΑ με την υπογραφή τους στη Συμφωνία των Παρισίων για την Κλιματική Αλλαγή του 2015 επί προεδρίας Barack Obama, ο νέος πρόεδρος ανακοίνωσε την επικείμενη απόσυρση (Koran, 2018) από αυτήν, θεωρώντας την “μια ψεύτικη είδηση, επί της οποίας κάποιοι προσπαθούν να αποκτήσουν χρήματα”.

Οι τεχνολογικές αλλαγές και εκσυγχρονισμός αποτέλεσαν ίσως τον τελευταίο σημαντικό παράγοντα της πρόσφατης μετακίνησης του δείκτη. Οι κυβερνήσεις ανά τον κόσμο παρουσιάζουν ολοένα και μεγαλύτερη χρήση του διαδικτύου υπό την μορφή όπλου (Mecklin, 2018), τόσο για την αναζήτηση σημαντικών πληροφοριών, όσο και για την υπονόμευση πολιτικών αντιπάλων και την χειραγώγηση της κοινής γνώμης.

Επίλογος
Μπορεί η σημασία του Doomsday Clock να είναι συμβολική, όμως οφείλει να ληφθεί υπόψιν από κάθε πολιτικό αρχηγό και πολίτη του κόσμου. Το γεγονός πως το 2018 πλησιάσαμε τόσο κοντά στα μεσάνυχτα όσο και το 1953 (Bulletin of the Atomic Scientists, 2018) πρέπει να αποτελέσει μια σημαντική προειδοποίηση προς την ανθρωπότητα. Μοναδική λύση επί του προβλήματος κρίνεται η μεταστροφή του διεθνούς πολιτικού ενδιαφέροντος από την ανάπτυξη και τελειοποίηση των πυρηνικών όπλων, στην διευθέτηση της κλιματικής αλλαγής και της αποφυγής εντάσεων. Ας ελπίσουμε όλοι να υπάρξει σύντομα και πάλι η απομάκρυνση του δείκτη απ’ την “αποκάλυψη”.

Δεν υπάρχουν σχόλια :