Αντιμετωπίζοντας μια νέα εποχή για τα δικαιώματα

Από το βιβλίο του Δημήτρη Χριστόπουλου 

«Η κρίση των δικαιωμάτων»

'' Δεν ζούμε απλώς μια κρίση των δικαιωμάτων. Ζούμε μια νέα εποχή δικαιωμάτων. Ο όρος «κρίση» αναφέρεται στην εξαίρεση, στην επώδυνη στιγμή που αργά ή γρήγορα θα δώσει τη θέση της στην κανονικότητα πάλι: μια πρόσκαιρη δίνη που θα τελειώσει. Ωστόσο, σήμερα δεν βλέπουμε αυτό αλλά μια μετάβαση: ένα νέο μοντέλο διάρθρωσης de facto δυνάμεων υπερεθνικής κυριαρχίας και de jure εθνικής κυριαρχίας. Εν συντομία, ένα νέο μοντέλο συσχέτισης πολιτικής και οικονομίας που οδηγεί σε μια συλλογική συνθήκη υποβάθμισης των δικαιωμάτων: με όλες τις διακρίσεις που φυσικά διαφοροποιούν τον κόσμο.

Από την Υποσαχάρια Αφρική ως τη Νότια Αμερική, από την Άπω στη Μέση Ανατολή, την Ευρώπη και την Κεντρική Ασία, οι υπερασπιστές των δικαιωμάτων αντιμετωπίζουμε αυτή τη νέα κατάσταση.

 Το να αντιληφθούμε αυτή τη συγκυρία ως μετάβαση, ως μια αλυσίδα αιτίων και συνεπειών και όχι ως ατύχημα, σημαίνει ότι πρέπει να αρχίσουμε να εννοούμε την «κρίση» ως μια κρίσιμη στιγμή μιας πορείας μετάβασης αυτήν τη φορά όχι προς τη δημοκρατία –όπως είχαμε συνηθίσει– αλλά από τη δημοκρατία. Όπως εύκολα μαρτυρά κανείς σήμερα, οι μεταβάσεις στη Συρία, στο Νότιο Σουδάν, στην Υεμένη ή ακόμη και στην Κεντρική Αφρική οδήγησαν σε γεωπολιτική αστάθεια, στην επαναφορά της απολυταρχίας, στην απανθρωποποίηση της θρησκείας και σε συνεχιζόμενο λουτρό αίματος

Αντιμέτωποι με μια νέα εποχή των δικαιωμάτων: παραδοσιακά διλήμματα και αναδυόμενες προκλήσεις.

Για χρόνια τώρα, η FIDH έχει δημιουργήσει μια στιβαρή εμπειρία στον αγώνα εναντίον των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας και εναντίον της ασυλίας των θητών που αποτελεί μια υπολογίσιμη κληρονομιά για το μέλλον μας. Ξέρουμε καλά πως ειρήνη χωρίς διεθνή δικαιοσύνη δεν είναι βιώσιμη. Ο αγώνας μας εναντίον της ατιμωρησίας και η δέσμευσή μας στη λογοδοσία των υπευθύνων ενώπιον των θεσμών της διεθνούς ποινικής δικαιοσύνης, έχουν εντατικά καταστεί κεντρικά θέματα στη δουλειά μας στα οποία θα πρέπει να επιμείνουμε αλλά και να επεξεργαστούμε κι άλλο. Πρέπει να εντείνουμε τις προσπάθειές μας και να είμαστε κρίσιμοι παρόντες στην αναδυόμενη δικονομία της διεθνούς ποινικής δικαιοσύνης, ώστε να διαφυλαχθεί η παρουσία των θεσμών της διεθνούς λογοδοσίας για μαζικά εγκλήματα σε αυτή τη νέα εποχή.

Είναι ένας κόσμος αλλαγών, ωστόσο τα παραδοσιακά προβλήματα και διλήμματα επιμένουν και νέα αναδύονται δοκιμάζοντας τη δυνατότητά μας να αντιλαμβανόμαστε τις αλλαγές σε συνδυασμό με τη δέσμευσή μας να αγωνιζόμαστε για τις αρχές μας. Η αυξανόμενη έγνοια μας για το ζήτημα των σχέσεων δικαιωμάτων και πολυεθνικών επιχειρήσεων σε ένα παγκοσμιοποιημένο διεθνές σύστημα είναι η ένδειξη αυτού του ολοένα και πιο δύσκολου χρέους μας. Περισσότερο από ποτέ, πρέπει να κρατάμε τα μάτια μας ανοιχτά, όπως όμορφα το λέει το σύνθημά μας, γιατί, καθώς τα χρόνια περνάνε, η δουλειά μας γίνεται πιο σύνθετη: απέναντί μας έχουμε πάντοτε τις αυταρχικές κυβερνήσεις αλλά και νέους –κρατικούς και μη κρατικούς, εθνικούς και διεθνείς– παράγοντες που χρήζουν μιας πιο συμπαγούς και πολυδιάστατης στρατηγικής 

O Δημήτρης Χριστόπουλος εκλέχτηκε στις 28 Αυγούστου 2016 Πρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στο Γιοχάνεσμπουργκ. Είναι αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστήμιου.